Dag 77 – 16 juni – 29km

R:

Sdc_00133 Aan het begin van de middag, toen de behoefte het grootst was, passeerden we in het dorpje Pomps een winkeltje. Nou ja, een grote boerenschuur, meer dan 100 jaar oud vertelde de boerin, waar je iets kon drinken, eten, ook slapen. Het was een kruidenierswinkel in een boerderij, de enige in de wijde omtrek. Lange banken konden vele pelgrims bevatten, hetgeen wel gebeurde. S`il pleut, zei ze. Zoonlief reed met de camion rond om te venten in de omgeving.

Zoals gezegd, de behoefte was groot. Per persoon een bakje kwark met aardbeien, toen nog een, een grote koffie voor de een en Lipton ice voor de ander, een appel, nog een appel, nog een yoghurtje, en tenslotte een pak bastogne-koekjes. Een uurtje daarvoor hadden we geluncht en daarbij een heel brood opgegeten, met worst en camembert. Denk niet dat we dan vol zitten. Nee. Denk eerder aan een bodemloze put. We stoppen niet met eten omdat we verzadigd zijn; dat gevoel hebben we al weken niet gehad. We houden op met eten, tja, we moeten maar weer eens verder, het brood is op.

Het was best wel weer mooi vandaag, geen platte akkers maar graslanden met koeien, heuvelend, met oude boerderijen met typische puntige daken. Wat mij nu motiveert is het naderen van de Pyreneeën. Dinsdag zijn we aan de voet daarvan, in Saint-Jean.

We kwamen een man tegen die een paard meevoerde. Hij kwam uit Santiago. Dat wil zeggen, het was een Spanjaard. Hij was met zijn paard uit Cadiz naar Santiago de Compostela gelopen, en was nu doende vandaar naar Le Puy-en-Velay te gaan en verder naar Genève. In totaal 3000 km, evenveel als wij. Je babbelt met elkaar (ons 1e Spaanse gesprekje!), je voelt je even verbonden, je gaat weer je eigen weg.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 77: 2087 km. (nu in: Arthez-de-Béarn)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 78 – 17 juni – 30km

J:

Sdc_00137 Vandaag regende het soms hard, vaak zacht en heel soms was het droog. Net toen we aankwamen in Navarrenx scheurde de hemel open en nu zit ik in de zon en kan alles weer drogen.

De heuvels waar we doorheen lopen worden duidelijk steiler, de Pyreneeën komen dichterbij. Het is hier weer een veeteeltgebied, vind ik altijd gezelliger, bloemen in de wei, koeien die peinzend herkauwen.

Halverwege de dag kwamen we bij een abdij en hebben we weer een stempeltje gekregen. In Navarrenx wil Ruud ook graag een stempel, daarvoor moet hij een hele dienst uitzitten! Dat stempelen is een van de tradities van deze tocht. Thuis heb ik een stempelboekje, credential genaamd, gemaakt. Op zoveel mogelijk plaatsen laat je daar een stempel inzetten, met de datum erbij. Zo ontstaat het bewijs dat je deze pelgrimstocht hebt gemaakt. In Spanje zullen we een officieel boekje moeten kopen, je mag alleen in de hutten slapen met zo’n echte credential. In Santiago kun je als je wilt met het volgestempelde credential een oorkonde krijgen. Het lijkt de elfstedentocht wel!

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 78: 2117 km. (nu in: Navarrenx)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 79 – 18 juni – 35km

R:

Sdc_00143 Nou, dat was een aardige tippel vandaag. Ten eerste was het behoorlijk warm; een thermometer wees 29° in de schaduw aan. Ten tweede werkte het landschap ook niet mee, want het bestaat uit bolle heuveltjes met steile weilanden en dus ook venijnige stijginkjes. Niet hoog, wel steil en warm.

Bovendien konden we nergens water vragen en we hadden dus tekort. Dat maakt moe. Maar het was wel een erg mooie dag.

Overdadige plantengroei zoals de hele westelijke Pyreneeën die hebben. Heel oude eiken en beuken, met enorm dikke maar korte stam en neergedrukte takken. Dik, niet hoog, wel heel breed. Koeien op warme steile weiden. We liepen meest op kleine weggetjes, soms verhard. Niet veel verkeer, ook weinig huizen. Boerderijen uit eind 18e eeuw. En intussen de Pyreneeën breed in zicht en onder handbereik. Wolkenvrij, in de zon. Prachtig. Morgen bereiken we ze. Overigens lopen we nu in Baskenland en hebben alle plaatsen 2 namen. Saint-Palais bijv. heet in het baskisch Donapaleu.

Rugby is hier populair. We staan op een camping aan de rivier en aan de overkant is een veld, met de karakteristieke dubbele hoge palen.

Ontmoetten een pelgrim uit Konstanz (Bodenmeer). Hij was half april vertrokken en liep aanvankelijk 50 km per dag. Maar dat heeft hij moeten bezuren: hij kreeg pijn in beide liezen en liep nu strompelend, op pijnstillers. Hij had al 2 paar schoenen versleten. Hij was ontslagen, daarna was zijn hond doodgereden en omdat hij geen vrouw of kinderen had, had hij toen niets meer. Zei elektriciteit, water, gas, krant op en was naar Santiago gaan lopen. Zonder kaart, routeboekje, telefoon, liep maar. Je ziet vreemde klanten, maar je kunt natuurlijk over jezelf niet oordelen.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 79: 2152 km. (nu in: Saint-Palais)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 80 – 19 juni – 32km

R:

Sdc_00145 Wederom een warm dagje, maar Jacobus schoof af en toe een wolkje voor de zon en deed er `s middags een fris windje bij. Dus al met al heel aardig, met mooi typisch pyreneeënlandschap: grote steile grasbobbels. De eerste waar we tegenop klommen had een kapelletje als bekroning, met een fenomenaal uitzicht op de bergen. Verder veel varens, hier ook heel gewoon. En zo kwamen we na een warme tippel aan in St-Jean-Pied-de-Port.

Dat zal velen weinig zeggen, ingewijden des te meer. Dit plaatsje ligt aan de voet van de Pyreneeën. Van hieruit maak je de oversteek naar Spanje. Hier zijn de aanlooproutes uit Tours, Vézelay en Le Puy samengekomen, hier verzamelt men zich voor de camino door Spanje. Vanouds een belangrijke plaats.

Toen we ons meldden bij de accueil pèlerin (de pelgrimsopvang) schrok ik. Wat een massa mensen! Allemaal jongelui, vers uit de trein, die kennelijk allemaal van plan zijn te doen wat wij ook gaan doen: naar Santiago lopen. Waar is de eenzaamheid van Noord-Frankrijk gebleven, waar we alleen Louis uit Mechelen ontmoetten? Waar voorbijgangers ons groetten, aanspraken, hielpen, dingetjes gaven. We zijn deel van een meute geworden. Wennen hoor. We zullen hier 1 dagje rust houden, want we moeten veel dingen doen.

Zoon Ynse heeft ons een pakket opgestuurd, maar La Poste was dicht. Altijd dicht! En indien open: één loket en een rij tot op straat.

Namen plaats aan een tafeltje in een restaurant, nadat ik de ober had gevraagd of het vrij was. Geen antwoord. Daarna eindeloos gewacht op de menukaart: niets. Jeannette gaat vragen of eten hier mogelijk is. Na een tijdje worden bestek en servet neergelegd, nogal ruw. Allang klaar met uitzoeken weer eindeloos gewacht. Toen waren we er zat van en zijn weggelopen en naar de overkant gegaan, alwaar heerlijk gegeten. Frankrijk is meestal een paradijs, maar soms niet.

Dit is het laatste plaatsje in Frankrijk. Op 20 april liepen we het land in, vroeg in het voorjaar en met nachtvorst. Op 21 juni verlaten we het, net in de zomer, in de warmte. Bijna 1700 km. Wat een immens land.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 80: 2184 km. (nu in: Saint-Jean-Pied-de-Port)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 81 – 20 juni – 0km

R:

Sdc_00148 Gisteren mopperde ik wat over La Poste, welnu, hier volgt hoofdstuk 2.

Zoon Ynse had volgens afspraak keurig een doos met materiaal opgestuurd, poste restante St-Jean. Daarin zaten o.a. 4 nieuwe profielzolen voor de loopschoenen. Helaas werkte de schoenmaker van St-Jean vandaag niet en morgen pas `s middags. Dat duurde allemaal te lang. Daarom planden we: om 9 uur op het postkantoor, om half 10 met het treintje naar Cambo-les-Bains waar ook een schoenmaker zat. De man gisteren zelfs gebeld: ja, hij werkte vandaag, we moesten maar komen.

Echter: geen doos bij La Poste. Tegen de dame achter het loket gezegd dat dat niet kon: 8 dagen geleden met spoed verstuurd, moet er zijn. Zij weigerde verder te kijken. Mismoedig gingen we met alle vuile was naar de wasserette, lazen daar, tot alles droog was. De schoenen moesten echt verzoold, en wanneer zou het er dan wel zijn? Om 11 uur gingen we tegen beter weten in nog eens naar La Poste. Ja hoor, het lag er al dagen, vlak naast haar. Vive La Poste.

Toen met de eerstvolgende bus naar Cambo. Zou het in 1 middagje lukken? Schoenmaker gezocht, wanhopige pelgrim gespeeld en ja, om 6 uur zou het klaar zijn, en was het ook. Hij heeft het met voorrang gedaan.

We hebben de zomerslaapzakken ontvangen en de dikke teruggestuurd. Dat scheelt een slordige kilo, en ruimte in de rugzak. En ook andere zaken hebben we niet meer nodig en zijn teruggestuurd. Lichtere, kleinere rugzakken, daar tekenen we wel voor! Ynse had er, heel lief, wat dingetjes pindakaas en appelstroop bijgestopt. Jeannette mist dat zo.

Een rustdag is een goede gelegenheid voor wat huishoudelijke mededelingen. Over ons weblog bijvoorbeeld. Veel mensen reageren door ons te mailen. Deze mailtjes komen binnen bij zoon Roemer in China, die ze direct doorstuurt naar ons telefoontje. We lezen ze dus allemaal en snel. Excuus dat we niet altijd, meestal niet zelfs, reageren. We hebben daar na het lopen de tijd, de rust en de energie niet meer voor. Dan is het inkopen doen, tent opzetten, koken, eten, slapen. Ook zijn er veel reacties op het weblog zelf, voor iedereen leesbaar. Deze reacties ontvangen we niet op ons telefoontje, maar zien we als we weer eens achter een computer zitten, wat bijv. bij de VVV vaak kan. Dat zien we dus met enige vertraging, maar uiteindelijk wel. We vinden al deze tekenen van belangstelling ontzettend leuk! Dat zoveel mensen meelezen, soms mensen die ons niet bekend zijn, fantastisch! We zijn fysiek en geestelijk zo ver van huis dat contact aan een grote behoefte voldoet. En ook best wel steun geeft. En wie weet maken we iemand zo jaloers dat…..

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 81: 2184 km. (nu in: Saint-Jean-Pied-de-Port)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 82 – 21 juni – 30km

J:

Sdc_00155 Na 2 maanden door dat grote, heerlijke Frankrijk te hebben gelopen zijn we vandaag in Spanje aangekomen. We hadden nogal opgezien tegen vandaag, 1200 meter stijgen om de Pyreneeën over te gaan. De laatste dagen was het drukkend warm en dan gaat omhoog lopen moeilijk. We zijn daarom vroeg opgestaan en om 7 uur voegden wij ons tussen heel wat anderen die op pad gingen. Ineens veel jongeren uit allerlei landen, Korea, VS en Japan bijvoorbeeld. Het zal wel in de Lonely Planet staan, een paar dagen pelgrimspad lopen, vinden wij in vreemde landen ook zo leuk.

Route_santiago_roncevalles Het was stralend weer en nog niet warm, dus we vlogen omhoog. De route loopt over een weg die Napoleon heeft aangelegd om met zijn legers naar Spanje te kunnen trekken, dat betekent een geleidelijk stijgende weg. De weg is nu grotendeels geasfalteerd, je hoeft dus niet te kijken waar je loopt en kunt uitgebreid van de fantastische uitzichten genieten.

Sdc_00161We kregen alles te zien wat de Pyreneeën zo bijzonder maakt, zeer steile hellingen, grote grasvlakten met kuddes schapen, bergmarmotten, gieren en zelfs het door de gieren afgekloven skelet van een paard. Boven op de pas herkenden we vele plaatsen waar we 10 jaar geleden een route liepen van west naar oost over de kam van de Pyreneeën heen, zoete jeugdherinneringen. We waren zo vroeg bij het klooster van Roncesvalles dat we nog wat verder konden lopen naar een camping. Daar bleek een caravanreis van de ANWB ook te staan. We mochten meegenieten van de jeu de boules finale, de borrel erna en alle dronken meligheid bij de afwas van het festijn. Fijn hoor!

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 82: 2214 km. (nu in: Auritz)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 83 – 22 juni – 33km

R:

Sdc_00164 Een eindje verder Spanje ingelopen. We braken de tent af en pakten de rugzak in terwijl we dik in de mist zaten. Killetjes dus. Al snel liepen we weer in colonne. Tientallen lopers voor en achter ons. Ons tempo ligt wat hoger dan van de meeste andere lopers, dus het was de hele dag achter anderen lopen en er voorbij gaan als dat kon. En maar groeten, dwz ola zeggen, want dat is goedendag in `t Spaans. Dan gaan we zitten om wat te eten, en daarna weer inhaalmanoevres. Ik denk dat dat tot het eind zo zal blijven.

We lopen de Pyreneeën uit, de heuvels lager, smalle paadjes die redelijk horizontaal blijven en door vele dorpjes lopen. Grote brede huizen, 2 eeuwen oud, met centrale poort en mooie beslagen houten deuren. Dat schijnt typisch te zijn voor Navarra. Het is aardig warm maar goed te doen.

De nieuwe profielzolen, die er 2 dagen onder zitten, laten bij de neus al los. In het dorpje waar we overnachten vonden we een schoenmaker bereid ze te plakken voordat hij naar huis ging. We slapen in het klooster Trinidad de Arre, en waarom weet ik niet, maar worden niet op zaal gelegd maar in een apart kamertje. Een bof.

Gegeten in een soort gemeenschapszaal van het dorp. 3 gangen, met een fles wijn en koffie, voor 7.50 pp. Oude mannetjes spelen domino en maken de kokkin het hof. Die destemeer met haar achterste gaat lopen draaien. Dit dorpje is een voorstadje van Pamplona. Dat passeren we dus morgenochtend.

We hadden last van de kolonel. Dat zit zo. Een van de lieden die we inhaalden was een pezige, gebruinde man, jaar of 70, die prima liep maar helaas voor hem, iets langzamer dan wij. Camouflagepetje op, groen militair sportbroekje aan, liep hij niet maar marcheerde. Hij werd dus gelapt en dat viel niet goed. Gelapt worden door een vrouw! Dat kon niet. Hij ging harder lopen en bumperkleven achter Jeannette. Minder dan een meter afstand. J werd het snel zat en moest nodig haar rechter veter herstrikken. Na een tijd, tja, lapten we hem weer. Weer ging hij bumperkleven. Toen zat J`s linker veter niet helemaal goed. Vervolgens haalden we hem maar niet meer in, maar ziedaar, bij een kruising aarzelde hij net zolang tot wij voorbij waren en ging weer bumperkleven. Toen zijn we gaan zitten om brood te eten. Overigens slaapt de kolonel ook in dit klooster. Het is iets wat vaker gebeurt: mannen die het niet kunnen zetten dat ze door een vrouw worden gepasseerd, en ons dan weer voorbijhollen of gaan bumperkleven achter Jeannette.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 83: 2247 km. (nu in: Villava)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 84 – 23 juni – 27km

R:

Sdc_00168 Eerst naar Pamplona gelopen, uurtje. Als je zo`n stad te voet benadert doe je dat identiek aan de vroegere pelgrim: over een middeleeuwse stenen brug loop je tussen de stadsmuren omhoog en betreed je de stad door de Porta Francia.

De kathedraal van binnen bekeken en hem erg mooi gevonden. Ook de stad verder was aantrekkelijk, lekker rustig doordat het nog vroeg was. Heerlijke koffie bij een chique bakker gedronken met een koekje dat per stuk werd verkocht; met een glimmende tang uit een glazen pot gehaald en in vloeipapier aangereikt.

Vervolgens een lange wat saaie stijging naar de kam van de Sierra del Perdón, een markante bergrug vlak ten westen van Pamplona die vol staat met moderne windmolens. Op de graat staat een mooi pelgrimsmonument in de vorm van een rij uit plaatstaal gesneden lopende en te paard gezeten figuren die zich allen in de richting van Santiago bewegen. Er zat al een tiental mensen boven toen wij arriveerden. Vlak voor ons kwam een echtpaar boven dat ook in hetzelfde klooster had overnacht. Zij kwamen uit Estland, maar waren pas vlak voor de Pyreneeën gestart. Zij vroegen waar wij vandaan kwamen en toen we dat zeiden (uit Holland, te voet) kregen we een spontaan applaus van alle aanwezigen. Jemig! Ik werd er wat verlegen onder, maar het is ook niet niks.

Toch het vandaag rustig aan gedaan: maar 27 km gelopen. Omdat we in Puente la Reina konden kamperen en daarna lange tijd niet. We staan met het tentje in de tuin van de Albergue de Peregrinos van de Padres Reparadores.

Puente is een middeleeuws stadje, gesticht langs de Jacobsweg zoals meer stadjes. Met romaanse kerkjes, een middeleeuwse brug en een oud pelgrimshospitaal. We aten een pelgrimsmenu, 8.90 euro incl. een bierglas met rode wijn (in het spaans vino tinto, op de 4-talen menukaart gefärbte wein genoemd).

Het grootste deel van de dag liepen we door graanvelden. Prachtig gezicht, die grote geelgekleurde dekens die meegolven met de heuvels. Veel bloemen toch weer, ertussen en in de bermen. En dan passeren we weer een slaperig dorpje, huizen met eeuwenoude familiewapens, in steen uitgehouwen en hoog in de voorgevel aangebracht. En altijd wel ergens een waterkraantje, waar zich de pelgrims om staan te verdringen. Al met al een mooie dag. Mooi weids landschap, warm weer maar droog warm.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 84: 2274 km. (nu in: Puente la Reina)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 85 – 24 juni – 29km

J:

Sdc_00177 Ik word wakker met het geklepper van de ooievaars, die nestelen op de kerktorens. Een benauwde dag, dat kan hier dus ook. Gisteren hebben we hoeden met een grote rand gekocht tegen de zon, die hadden we dus niet nodig. Gelukkig maar, want ik voel me er een supertoeristische pelgrim mee. Onderweg veel bloemen in de berm en dat valt me geweldig mee, omdat het gidsje suggereerde dat na Pamplona alles dor en geel zou zijn. We zijn kennelijk nog een beetje in het voorjaar hier. Het landschap was gewoontjes. We kwamen wel door een mooi dorpje dat je al als een geconcentreerde klont huizen tegen de helling zag liggen, Cirauqui, met nauwe straatjes en mooie huizen, sommigen met een groot wapen aan de voorgevel.

Sdc_00180 Na 20 km zijn we de vele medepelgrims kwijt en lopen we weer als vanouds alleen. Is het waar of verzinnen we het maar? Het landschap werd meteen mooier, wilde stukken, met uitzicht. Een wijnhuis langs de route heeft voor pelgrims twee kranen aan zijn gevel hangen, eentje met water en de andere met wijn! We moeten helaas verder lopen dus het blijft bij flink proeven, maar lekker is het wel. Even verderop krijgen we van picknickende Spanjaarden elk een appel en dat gaat er altijd in, want zoals Rietje zegt, we zijn net trekvogels en eten alles wat zich voordoet.

In Spanje is het makkelijk om aan eten te komen, met al die drommen pelgrims kunnen de horeca en de middenstand erop inspelen. Als je doorhebt wanneer de winkels open zijn, van 9-12 en van 5-9, is alles te krijgen.

We kamperen op het voormalige kerkhof vlak bij de gîte van de parochie van een heel klein dorpje, Villamayor de Monjardin. De zwaluwen vliegen bijna de tent in.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 85: 2303 km. (nu in: Villamayor de Monjardín)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

Dag 86 – 25 juni – 40km

R:

Sdc_00183 Nou, zo mag het elke dag wel zijn. Alles werkte mee om er een heerlijke loopdag van te maken. Het was zonnig maar bewolkt dus niet te warm. Bovendien stond er een frisse wind. Het pad steeg en daalde niet zoveel. Het liep tussen graanvelden en wijngaarden door, meest onverharde zandwegen, soms een smaller keienpad naar beneden in een beekdal en weer eruit.

En dan passeerden we weer zo`n slaperig dorpje. Eerst door oude nauwe straatjes, dan een knus pleintje. Daar staan vaak bankjes onder de kastanjes en die zitten vol met pelgrims. Die eten, die kletsen, die tappen water, die zitten hun voeten te masseren, die rommelen in hun rugzak. Vaak wordt zo`n dorpspleintje aan 1 kant afgesloten door een fronton, een hoge blinde muur waartegen een baskisch balspel wordt gespeeld, lijkend op squash. Ook zijn er vaak lange doorlopende balcons. Deze doen dienst als tribune bij stierenlopen en stierengevechten. In verschillende dorpen zagen we dikke hekken in de straten voor het stierenlopen.

We liepen 2 duitssprekende jongens voorbij. De achterste had beide schoenen openstaan en liep ongelukkig. Blaren. Zij zongen allebei uit volle borst, damit, zo verklaarden zij bij het inhalen, man dann die Schmerzen nicht so fühlt. We liepen ook een hele tijd samen met een Ests echtpaar. Zij lopen even snel als wij, dus overnachten we steeds in dezelfde dorpjes. Dan krijg je vanzelf een band. Zij is lerares wiskunde. Hij was aanvankelijk pastor, maar heeft nu een reisbureau en verkent daarom de camino. Volgend jaar april gaat hij een voettocht langs de camino organiseren, en daarna elk jaar. Hij liep met oordopjes, want al lopend leert hij Spaans.

Hij was ook druk met vertalen van artikelen en boeken over de camino, en ging een routebeschrijving maken in het Ests, die hij op internet wilde zetten en tegen betaling verkopen. Kortom, hij wilde de camino bekendmaken in Estland. Hij heeft veel verteld over de Russen in zijn land, en in hoeverre die integreren. Over zijn taal, het Ests, over godsdienst in zijn land, over wandelmogelijkheden. Ook zijn land is plat, en heeft slechts 1 berg, die 318 m hoog is. Laat nu onze eigen enige verheffing 321 m hoog zijn!

Ons einddoel was aanvankelijk Viana, 29 km. Maar toen we daar om 3 uur `s middags al koffie zaten te drinken, besloten we nog maar even door te lopen naar Logroño, 11 km verder. Hotelletje genomen, en ergens gaan eten waar we zo`n groot stuk vlees kregen dat we er stil van werden. Wel lekker. Van lopen krijg je zin in vlees, ik kan het niet verklaren. Een paar kilometer vóor Logroño passeerden we een wat viezige boerenwoning. Er zat een oud vrouwtje voor, onder een vijgenboom. Zij zat achter een tafeltje en bood een stempel van Logroño aan. Zij drukte ze zorgvuldig in ons credencial, draaide zich om en ging een Kitkat eten. Geen enkele interesse meer. Meestal halen we onze stempels bij de VVV, of de refugio, maar een vrouwtje onder een vijg, nee, dat is nieuw.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 86: 2343 km. (nu in: Logroño)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.