te voet naar Santiago de Compostela

J:

Warm was het vandaag, erg warm. ’s Morgens om 9 uur hadden we de hoeden al op. Ze helpen fantastisch tegen de hitte. Ruud zweette zonder hoed zo hard, dat het door de zweetband heen op de grond drupte en zo voor mij een heel spoor vormde dat ik kon volgen. Ik voel me een beetje Roodkapje met die hoed, maar vind hem lekker koel en daar gaat het maar om.

We liepen langzaam van de hoogvlakte de bergen in, over rode zandpaden, door ruige weiden en lage eikenbossen. Mooi, maar geen sprankje schaduw. Halverwege lag de stad Astorga, met een grote kathedraal en een "kasteel" van Gaudí, ik vind het Efteling kastelen, maar het zal wel anders om zijn, de Efteling heeft voor zijn ontwerpen naar Gaudi gekeken.

Vlak voor we de stad in kwamen stond een keurig meneertje, hij vroeg aan Ruud die voorop liep waar hij vandaan kwam, gaf hem een hand en wenste hem een goede tocht verder. Bij mij hetzelfde, maar ik kreeg er twee klapzoenen bij, geurend naar aftershave liep ik de stad in. Daarna doken we het café in voor 2 grote bakken koffie en 2 reuzen croissants, uitgedeeld door een moederlijke barjuffrouw. Een vriendelijke ontvangst.

We lopen al een aantal dagen gelijk op met een Spaanse jongen van een jaar of 25. Elke ochtend loopt hij samen met een nieuw vriendinnetje, de ene keer Engels kletsend, de andere keer Spaans. ’s Middags loopt hij alleen verder in een hoog tempo, op zoek naar een nieuw vriendinnetje. Zo geeft het niet als het landschap saai is!

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 97: 2725 km. (nu in: Rabanal del Camino)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

R:

Vandaag over de Montes de León heen, groene heuvels, onherbergzaam, met steile rotsdalletjes erin. Amper dorpjes, het moet voor de vroegere pelgrim een eenzaam traject zijn geweest. Hoewel we vroeg begonnen te lopen werd het halverwege de helling al warm. Dat bleef het de rest van de dag.

Maar het was mooi. Groen, paadjes tussen bloeiende bremstruiken, vele andere bloemen. Geel bloeiende brem: vanaf België tot hier begeleidt hij ons. Van alles wat bloeit is dat de meest aanwezige, steeds weer is hij er, vooral op hellingen, met misschien bloeiende liguster als 2e. Ook loofbomen weer: grote oude eiken, kastanjes. Nu we de kust van Galicië naderen wordt het groener. Dat bevalt ons wel.

Op het hoogste punt passeerden we het Cruz de Ferro, een 5 m hoge boomstam met een metalen kruis erop. Een belangrijk punt voor pelgrims. Iedereen pauzeerde er dan ook langdurig. Jeannette liet een klein presentje achter dat zij kreeg bij ons vertrek op 1 april. Want het cruz heeft een traditie. Al heel lang leggen bedevaartgangers hier een steen neer die ze hebben meegebracht (soms van thuis), als symbool van de last die ze met zich meedragen en waarvan ze zich kunnen bevrijden door hun pelgrimstocht naar Jacobus. Nou, aan de enorme berg stenen te oordelen is de mens een tobberige diersoort. De boomstam is door alles wat eraan gehangen is een souvenirboom.

Halverwege op een terrasje citroenlimonade gedronken. De bazin wees ons apart een schaduwrijk zitplekje, gaf er gratis een bakje groente-tapas bij en wreef ons bemoedigend over de bezwete rug. Zoals de zoentjes die Jeannette gisteren kreeg: het voelt goed om je gesteund te weten. Want eerlijk gezegd: het laatste stuk is zwaar, met veel hoogteverschil, in de warmte, met pijntjes hier en daar.

Geland in Ponferrada waar het feest is. We zien het een tijd aan vanaf een terras, maar voor zulke dingen zijn we gewoon te moe. Eten en slapen.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 97: 2758 km. (nu in: Ponferrada)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

R:

Vroeg door de straten van Ponferrada de stad uitgelopen. Daarna door een dichtbebouwd gebied van wijngaarden, akkertjes en dorpjes. Het was een onverharde weg, droog, stoffig, keiig. Het ging op en neer, en het was behoorlijk warm. We liepen door kersenboomgaarden en kochten een zak bij een boerin. Zo lekker heb ik ze in geen jaren gehad.

Na 25 km gestopt in Villafranca del Bierzo. Mooi oud plaatsje, met aan de ingang de zogenaamde Santiago-kerk, met een rijk versierde toegang aan de noordkant. Dat is op zich apart, maar is gericht naar de jacobsweg. Want pelgrims die te ziek waren om Santiago te halen konden hier hun absolutie krijgen, en betraden de kerk door de Puerta del Perdón (poort van de vergiffenis). Achter de kerk ligt dan ook een groot kerkhof.

Toen terug naar Ponferrada, met de taxi. Want we hebben hier afgesproken met zoon Roemer, die in China woont maar met vakantie in Nederland is. Hij is helemaal hierheen komen rijden om ons te zien. Daar verheugen we ons uiteraard heel erg op!

Morgenochtend weer per taxi naar Villafranca om de tocht daar weer op te pakken. Maar eerst een welkome onderbreking.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 99: 2783 km. (nu in: Villafranca del Bierzo)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

R:

Gisteren was zoon Roemer op bezoek, samen met een vriendin. Dat was heel gezellig. Eerst biertje gedronken op een vol pleintje in de oude binnenstad, daarna gegeten. Het deed ons goed hem weer eens te zien, helemaal uit China.

Vanochtend met de taxi terug naar Villafranca en daar gaan lopen. Ons gidsje waarschuwde tegen de weg door het dal: er zou veel verkeer rijden, er zou geen voetpad zijn zodat je op de weg moest lopen. Beter was het bovenlangs te gaan: veiliger, mooier. Dat betekende wel 400 meter stijgen en verderop in hetzelfde dal weer afdalen. We gokten op de weg en dat was maar goed. Vrijwel geen auto`s, en een gescheiden voetpad. Een rustige wandeling door een mooi dal, door mooie dorpjes.

We pauzeerden om te eten in een stil weitje. We zaten rustig onze boterhammen met worst en kaas te eten, toen 4 koeien over het pad kwamen aanlopen, de beldrager voorop. Stonden vanaf het pad te kijken naar 2 mensen die in het weiland zaten te eten. Het was de omgekeerde wereld. Toen stapten ze op ons af en stonden boven ons te blazen en te kwijlen. Een paar klappen op de biefstuk en het probleem was voorbij.

Maar daarna moest er 750 m gestegen worden. Een schitterende stijging! Een goed pad door een mooi bos, later tussen weilanden, door holle weggetjes met onvoorstelbaar veel bloemen. En prachtige uitzichten, in de volle zon, over de heuvels van dit gebied. Na alle eindeloze graanvelden tussen Burgos en León was dit een verademing. Groen, bomen, bloemen! We bereikten de pas bij O Cebreiro. Een eeuwenoud dorp, waar het vaak guur is en al heel lang pelgrims worden opgevangen. Men leefde in pallozas, merkwaardige natuurstenen huizen, ovaal, met rietdak tot bijna op de grond. Vlak voor de pas gingen we de provincie Galicië binnen. Hier wordt elke 500 m de nog te lopen afstand naar Santiago aangegeven op stenen palen langs de kant. We zitten nu in een albergue bij kilometerpaal 145.

Nog 145 kilometer. Het einde nadert, Santiago is in zicht. Het is nog 4 dagen lopen om uiteindelijk zaterdag ons einddoel, het graf van Jacobus, te bereiken.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 100: 2818 km. (nu in: Hospital de la Condesa)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

J:

De ochtend begon behoorlijk koud, maar wel meteen met uitzicht op de heuvels van Galicië. Alles heerlijk groen, bossen en weilanden. Over een kam liepen we van de ene pas naar de andere. Daarna daalden we af over oude diep in de grond uitgesleten paden, vaak met stenen muurtjes aan de zijkanten en omzoomd door oeroude bomen. Landschap van heer Bommel.

Wat een verschil met de voorgaande dagen, een bergkam overgaan betekent hier vaak een klimaatsverandering. We komen weer veel koeien tegen op ons pad, de dames zijn op weg naar de stal om gemolken te worden, of wandelen doodkalm naar de wei. De dorpjes zijn heel levendig, overal kippen, katten en zelfs mensen. We lopen heel gezellig van het ene kleine dorpje naar het andere.

We logeren bij de boer, hij laadt nu 5 varkens uit. De boerderij is 250 jaar oud en heeft muren van meer dan een halve meter dik. Van binnen is het heel ruim, de gang 3 meter breed, het plafond laag, heel gezellig. Er logeren meer pelgrims, een Belgische vrouw heeft na 1500 km nu zo’n ontsteking aan haar voet, dat het nog maar de vraag is of ze het haalt. Ons schrikbeeld!

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 101: 2857 km. (nu in: Rente)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

R:

Prima geslapen in de 250 jaar oude boerderij. Maar toen we vertrokken waren boer en boerin nog in ruste, zodat we de buitendeur van de nachtsloten moesten halen en vervolgens over een gemeen puntig hek moesten klimmen.

Het was nevelig, het miezerde soms. Dat is het weer dat het hier meestal is. Maar de zon kwam erdoor en het werd warmer. `s Middags gewoon ouderwets heet. Maar wat is Galicië mooi! Erg groen, dat misten we zo. Maar ook al die eeuwenoude dorpjes, met huizen van leisteen, vaak met ronde hoeken. Volop functionerende dorpen, je slalomt tussen de koeienvlaaien. Een grappenmaker had een pijl in de looprichting op straat gemaakt van paardendrollen.

Ik schat dat we wel 35 dorpjes zijn doorgelopen. De route gaat over de oude verbindingspaadjes, die alleen nog door de lopende en fietsende pelgrims worden gebruikt.

We passeerden Portomarin. Dat is een middeleeuws plaatsje, waar al in 1120 een brug werd gebouwd. Echter, het is in 1962 verdwenen in een stuwmeer, en een nieuw Portomarin werd iets hoger gebouwd. 2 paleizen, een romaanse kerk en nog wat meer werden steen voor steen meeverplaatst. Het resultaat is een sfeerloze verzameling huizen.

We kwamen terecht bij een albergue die gedreven wordt door jonge vrijwilligers van een christelijke organisatie. Toen we vroegen om een kampeerplaats gaf dat wat bevreemding: waarom wilden we niet "bij ons" komen, het was goed, en gratis. Nee, het is geen keus tegen jullie, we slapen gewoon graag in een tent.
Binnen zagen we de projector al klaarstaan. Om 6 uur film over het leven van Jezus (gespijbeld), om 8 uur eten. Maar men is wel uiterst vriendelijk, aardige mensen, we babbelen wat over hun motivatie, de onze om te lopen. 

Om 8 uur dus gegeten, prima, en gezellig. Een zeer oude boerenhoeve, donker, laag, en het enige licht dat binnenviel, door de deur, werd geregeld verduisterd wanneer er een koe voorbijsjokte.
Het was allemaal gratis, maar uiteraard hebben we geld gegeven.

In dit dorp staat kilometerpaal 74. Dus zoveel is het nog naar Santiago. Het zit er bijna op.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 102: 2889 km. (nu in: Ligonde)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

R:

Het was een zware dag, het was werken. Dat kwam doordat het een lang traject was, doordat het door vele beekdalen ging en dus veel daalde en steeg, en niet in het minst doordat het zo heet was. Het landschap wordt minder heuvelig en is daardoor niet zo mooi meer. Soms langs de weg, maar toch ook wel door bosjes, van vooral eiken en eucalyptus. De laatste leggen een tapijt op het pad van lange, smalle en kromme bladeren. Maar heel oude dorpjes zoals de laatste dagen, nee, dat werd minder.

We gingen een stempeltje halen in een dorpskerk. Een priester was daar vol enthousiasme het interieur aan het verklaren voor een groepje Spanjaarden. Een rijk interieur voor zo`n eenvoudig kerkje. Het bijzondere was een beeld van een gekruisigde Jezus met 1 arm naar beneden hangend. Helaas kreeg ik de uitleg niet mee. Dat het interieur zo rijk is is typisch voor de camino: eeuwen van passerende pelgrims brachten geld in `t laatje, ook nu nog.

`s Morgens fietste ons een man achterop die de afgelopen nacht in de albergue had geslapen waar wij hadden gekampeerd. Het was een oudere Duitse religionslehrer in een sabbatical jaar, die een stukje camino fietste. Op zijn oude herenfiets, zonder achterlicht en roestig. Hij had een gebloemd kort broekje aan en had tegen de wind een opengeknipte vuilniszak over zijn hoofd getrokken. Daar moest hij zelf ook om lachen maar hij was er gelukkig mee. Wij liepen, hij fietste, en intussen praatten wij over psychologen (waar hij een hekel aan had omdat ze je altijd klem zetten), over Freud, Jung, over sprookjes en over Assepoester. Een boeiende man, maar toch goed dat hij doorfietste want lopen en praten tegelijk is knap vermoeiend.

Onderweg kon je frambozen kopen, 1 euro door een gleufje gooien en een bakje uitzoeken. Heerlijk.

We passeerden Melide waar de camino die langs de noordkust loopt erbij komt. Het was ook vroeger al een pelgrimage-knooppunt want er stonden in de middeleeuwen 4 herbergen om de stroom op te vangen. Op een bankje zitten eten, lang, want moe.

Ons doel was Arzua, want daar was een camping. Eindelijk daar aangekomen blijkt die al jaren opgedoekt. We konden kamperen bij de refugio in het dorp waar we 5 km terug doorkwamen, ja, waar een paar mensen zo lekker met de voeten in de beek zaten, waar we jaloers op waren. Daar dus. Maar nog 5 km en ook nog terug?
Het werd dus een hostal. Jeannette was zo moe dat ze in de lift naar de kamer tegen de drukknopjes aan viel zodat we eerst in de parkeergarage terechtkwamen.

Het is nog 37 kilometer naar Santiago. Dat zouden we in 1 dag kunnen doen, maar liever komen we `s ochtends aan in plaats van aan het eind van de dag. Dus houden we halt kort voor Santiago, om er zaterdag te arriveren. Het zit er bijna op.

Tot slot het volgende.
We melden nu vast dat we voor de dag van aankomst, zaterdag dus, een grapje in petto hebben. Een soort toegift. Misschien snappen sommigen het. Voor de anderen zullen we morgen details bekendmaken.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 103: 2926 km. (nu in: Arzua)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

R:

De laatste volle loopdag. Hoewel vol, het was geen heel grote afstand. Het was eerst mistig, daarna zonnig maar niet heel warm. Goed loopweer dus, en het ging dan ook vlot.

Tussen de middag passeerden we de pelgrimsherberg van Pedrouzo. Daar zat al een menigte pelgrims te wachten op toegang, de rugzakken stonden in een lange rij tegen elkaar aan om de volgorde te bepalen. Vol=vol, op gegeven moment kun je er niet meer bij en moet je een hostal zoeken of hopen dat de gemeente een noodonderkomen heeft (tenten, gymzalen, kerken). Lopers gaan voor, fietsers komen er pas in als er niet voldoende lopers zijn. Gelukkig hebben wij een tentje!

Voor `t eerst gebeurd: we zijn elkaar kwijtgeraakt. We haalden Lisa uit Zweden, waar we al veel dagen gelijk mee oplopen en die een nieuw vriendje had: Jésus uit Spanje, in. Jeannette ging naast Lisa lopen, ik naast Jésus. Na een tijdje zagen we de dames niet meer en gingen we zitten wachten bij een waterkraan met bank. Dat duurde een minuut of 20.

We waren er wel wat van geschrokken. Wat te doen als we elkaar echt kwijtraken? Daar maakten we dus, op de laatste dag (!), afspraken over. Zij bleken een tunneltje onder de weg door gemist te hebben door het kletsen. Ze stuitten op een colonne lopers die onafgebroken de verkeerde kant op liep. Leek het, want ze hebben zich toch maar aangesloten.

We kwamen terecht op iets naars. In 1989 is de paus op bezoek geweest in Santiago en om alle belangstellenden te herbergen is een betondorp tegen een helling gebouwd dat nu een vakantiecentrum is. Het is immens groot. Bij de receptie van de camping kregen we een boekwerk met een plattegrond die onbegrijpelijk is. De receptioniste legde ons uit waar het restaurant is, waar de winkel, dit alles in `t Spaans want men spreekt niets over de grens. We hebben kilometers gelopen maar het niet gevonden. Er zijn vrijwel geen gasten (er zijn bungalows, een albergue, huisjes, een hotel, een camping). Er rijden bewakers met portofoons rond in Landrovers om een leeg park te bewaken. Er staan 14 vuilcontainers, in elk ligt een beetje op de bodem. Het is van een diepe troosteloosheid. We hebben wat eten gekocht in een naburig dorpswinkeltje en hebben zelf bij de tent gekookt.

Maar niets kan ons meer iets schelen. Morgenochtend arriveren we in Santiago! Nog 6 km.

Tot slot de beloofde toegift, ik kondigde het gisteren al aan. We bieden onze trouwe meelezers de gelegenheid om ons live in Santiago te zien! Er zijn in de stad een aantal vaste webcams aangebracht. Op een daarvan zullen wij te zien zijn, voor wie dat leuk vindt.

Zoek op internet: http://www.santiagoturismo.com/camaras/. Zoek Praza de Praterias. Klik op: ver camara (see camera, zie je niets, dan is er iets mis met de camera aan de Santiago kant; geen probleem, probeer het later nog eens).

Je ziet een plein, op de achtergrond trappen van de kathedraal, op de voorgrond een fontein. Wij zullen morgen, zaterdag, van 16.55 tot 17.05 uur bij de fontein staan. Je zult ons zien als kleine, houterig bewegende poppetjes. Jeannette draagt een rood fleece met blauwe broek. Ik een grijs fleece met eveneens blauwe broek. Als het koud is of regent, zijn we zo vrij een regenjas aan te trekken. Dan zal Jeannette donkerrood zijn, ik lichtbruin.

Hopelijk doet de webcam het.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 104: 2957 km. (nu in: Monte de Gozo)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

De finish in Santiago de Compostela op het Praza de Praterias. Live op de webcam.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 105: 2963 km (nu in: Santiago de Compostela)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.

R:

Santiago! We zijn er!

De laatste 6 km: eerst naar beneden de Monte de Gozo af, terwijl de stad breed voor ons lag. Over een snelweg, over een spoorbaan, over een ringweg, door buitenwijken, het middeleeuwse centrum in. En toen was daar de kathedraal, ons einddoel. Een beetje bedremmeld ging ik naar binnen, een beetje stilletjes liep ik er rond. Dus dit is `m. Ik voelde me heel erg trots: hier ben ik en ik ben uit Holland komen lopen. Liep onder het altaar een trapje af en zag daar de zilveren kist waarin het gebeente van Jacobus zou liggen.

Ik liep wat verdwaasd door de kerk rond, niet in staat hem goed te bezichtigen, daarvoor was ik te verward. Blij, trots, maar met toch ook met een wat treurig gevoel.

We liepen naar buiten en zochten het pelgrimsbureau op, om onze compostela te halen. Dat is een oorkonde met je naam verlatijnst erop dat je de pelgrimage naar Santiago hebt volbracht. Er stond al een behoorlijke rij lopers en fietsers voor ons, dus lang wachten. Eenmaal aan de beurt gaf ik mijn credential af, waarin onderweg vele stempels zijn gezet ten bewijze van het gepasseerd zijn. Vrijwel iedereen was ergens in Spanje begonnen of hooguit vlak voor de Pyreneeën. Ik kwam dus van zo ver, helemaal gelopen? Hoe was het onderweg geweest? Ik moest me wel blij voelen nu ik er was, of niet? Kortom, ik kreeg bijzondere aandacht en alle spanning van dat moment maakte dat ik bijna in tranen uitbarstte. Gelukkig bijna.

We zochten een hotel, lieten de rugzak er achter en gingen naar de pelgrimsmis. Daaraan voorafgaand worden de nationaliteiten genoemd van alle gearriveerde pelgrims. Ik meende dos peregrinos holandeses op te vangen. Het orgel speelde wel mooi, alle misrituelen gingen langs me heen, ik zat als een zak zand op de bank.

Vervolgens werd het tijd voor een biertje op een terrasje waarbij we allerlei lieden zagen voorbijkomen die we eerder ergens op de camino ook al hadden gezien. Sloffend, verdwaasd rondkijkend, opgewonden, moe, met in de zon verschoten kleren, bungelende waterflessen, stoffige schoenen.

En daarna de beloofde balkonscène: gedurende 10 minuten stonden we bij de fontein, of zaten er op of er voor. Ik wist dat de webcam het deed, want intussen hebben wij naar de zoons gebeld. Die het op het weblog hebben gezet. Is dit alles high tech of niet soms? Drie en een halve maand verslagen die dezelfde dag nog op internet leesbaar zijn, inclusief foto`s, en tot slot een live show.

Morgen sluiten we dit weblog af. We hebben een treinkaartje gekocht voor maandagochtend en zijn misschien woensdag thuis.

J:

Ik vond het heerlijk dat we zo vroeg in de ochtend in Santiago aankwamen. We liepen door doodstille straten naar de gemeentegrens met het bord Santiago, dat we daar nu zelf waren! Verder op weg naar de kathedraal, dronken Spanjaarden die de nacht vrolijk hadden doorgebracht waren ons gezelschap. In de kathedraal waren we de enige, in mijn stinkende klofje, op bergschoenen, met rugzak en in korte broek ben ik trots de hele kerk door gelopen, het was even mijn kerk. Op onze afscheidsochtend had ik een knipperlampje gekregen voor het geval we onverlicht op een drukke weg zouden lopen. Dit lampje heb ik knipperend en wel bij het beeld van Sint Jacob als morendoder gelegd, mijn manier om een kaarsje te branden, uren later deed hij het nog! Kruisvereniging Oost Gelderland stond er luid en duidelijk op. Bij de pelgrimsmis was het zo vol, dat veel mensen moesten staan, waar zie je dat nog. Ik heb lekker met alle gezangen mee gezongen, zonder de tekst te kennen, maar wat geeft dat.

———-

Totaal aantal gelopen kilometers na dag 105: 2963 km (nu in: Santiago de Compostela)

Download (Santiago.kmz) de gelopen route voor Google Earth.